Depresyon toplumda çok sık görülmekle beraber, ilk kez depresyonun
tanımlanması Hipokrat dönemine kadar eskilere uzanır.
Depresyonun
temelinde daha önceden isteyerek ve severek yaptığı günlük aktivitelere
karşı isteksizlik ve hayattan zevk alamama durumu vardır. Ek olarak
kişide kederli ve üzgün bir duygudurum ile birlikte görülen bazı
değişiklikler zamanla oluşur. Bu durumda kişi
herşeyi olumsuz olarak
değerlendirerek karamsarlık düşünceleri ile geçmişi ve geleceği
düşünmeye başlar. Bu düşünceler istemesede kişinin aklına gelir. Yani
günlük yaşantıda herşeyin olumsuz taraflarını görür. Geçmişte yaşanmış
olayların olumsuz ve kötü taraflarını görerek kendisini suçlu ve
cezalandırılmış hisseder. Aynı şekilde geleceği de umutsuz ve karamsar
görerek gelecek adına çaresizlik düşünceleri iyice pekişir. Kişi
hayatından zevk alamaz hale gelerek hatta yaşamanın anlamsız olduğunu
düşünecek kadar kendini çökkün hissedebilir. Bu olumsuz bakış günlük
hayatına, kişiler arası ilişkilere yansıyarak onun okul ve/veya iş
hayatındaki performansının düşmesine neden olabilir. Yalnız normal
sınırlarda kabul edilecek gün içerisindeki duygulanımdaki çökkünlükler
depresyon sayılmaz. Depresyon diyebilmemiz için gün içerisinde hemen
hemen gün boyu ve en az son onbeş gündür devam ediyor olması gerekir.
DEPRESYONUN DİĞER BELİRTİLERİ NELERDİR ?
Önceden zevk aldığı günlük aktivite ve meşguliyetlerden zevk alamama,
gün içerisinde sürekli veya günün büyük çoğunluğunda kederli ve üzgün
olma, gençlerde ve çocuklarda daha çok çabuk sinirlenme duygudurum
değişikliği, uyku azalması, sık sık uyanma, erken uyanma veya çok fazla
uyuma, iştahsızlık veya çok aşırı yeme, dikkat dağınıklığı ve
konsantrasyon azalması, cinsel istekte azalma, çabuk yorulma, akla gelen
ölüm düşünceleri, kendini değersiz -çaresiz- işe yaramaz - beceriksiz -
suçlu görme, olayları olumsuz değerlendirme, geleceğe yönelik karamsar
düşünceler ve buna benzer belirtiler görülür. Bu belirtilerin tamamı
olabileceği gibi, önemli bir kısmı da bulunabilir.
ÇOCUKLARDA GÖRÜLEBİLECEK EK BELİRTİLER NELERDİR ?
Son zamanlarda ders başarısızlığının artması, gün içerisinde aşırı
sinirlenme, özellikle iştah artışı şeklinde iştah değişiklikleri, uyku
bozukluğu ve aşırı uyuma, okul içerisinde yalnız olmayı tercih etme,
daha önceden severek yaptığı hobilerinden uzaklaşma, arkadaşlarından
uzaklaşma, üzgün bakış, daha çok sessiz sakin olmayı tercih etme, daha
çok odasında yalnız vakit geçirmeyi tercih etme ( uzun süre ), tutturma
nöbetleri ve öfke krizleri, kendini diğer arkadaşlarına göre beceriksiz
ve başarısız görme, ders çalışmada isteksizlik, son zamanlarda madde
bağımlılığı, riskli arkadaş gruplarına katılma vb.
DEPRESYON NASIL OLUŞUR ?
Kişide depresyon oluşması için belli bir kişiyi olumsuz yönde etkileyen
stres etkeni veya yaşanan bir olay olabilir. Kişiler arası ilişkilerdeki
olumsuzluklarda kişiyi depresyona sokabilir . Özellikle günümüzde
psikososyal stres etkenlerinin artması ile toplumu oluşturan bireylerin
depresyon geçirme riski artmıştır . Depresyon hiçbir dış etken olmadanda
kendi kendine kişide endojen dediğimiz şekli ile zamanla gelişebilir.
DEPRESYON TİPLERİ NELERDİR ?
Melankolik tipte özellikle sabahları çok yoğun çökkünlük hissi ile
beraber hemen her şeye karşı zevk kaybı, aşırı yorgunluk ve halsizlik
görülür. Atipik şeklinde ise genellikle uyku ve iştah azalması olan
tipik şekilde olanın tersi olarak, uyku ve iştah artışı ön plandadır.
Mevsimsel tipte tekrarlayan mevsimle birlikte olan depresyon belirtileri
vardır. Tipik olanda ise azalmış uyku,iştah, enerji vardır.
DEPRESYONDA BEDENSEL ŞİKAYETLER NELERDİR ?
Depresyondaki kişi bedensel şikayetler diyebileceğimiz; Baş ağrısı, kas
ağrıları, aşırı yorgunluk ve halsizlik, sindirim sistemi
rahatsızlıkları, kalp ve dolaşım sistemi şikayetleri, cinsel işlev
bozuklukları ve buna benzer bedensel yakınmalar ile de çoğunlukla
doktora başvururabilir.
Depresyon durumu aile üyelerinden birisini etkilediği zaman, etkileşim
durumunda olan aile bireyleri ister istemez bu durumdan etkilenecektir.
Aile üyelerinden harhangi birindeki depresyon hali genelde aileninde
genel atmosferini daha karamsar ve olumsuz hale getirebilir.
Depresyondaki aile bireyinin diğer aile bireyleri ile ilişkileri
bozulabilir. Örneğin evde babanın depresyondan etkilenmesi onun mesleki
performanısnın azalmasına, işlevselliğinin azalmasına, evine ve ailesine
daha az ilgi göstermesine, evdeki anlaşmazlı, tartışma ve sıkıntıların
artmasına, ailenin sosyal aktivitelerinin azalmasına, çocuklarda aile
içindeki gerilim ve sıkıntılardan dolayı kaygı belirtilerinin oluşmasına
(tırnak yeme, altını ıslatmaya veya kirletmeye başlatma, kekeleme, tik
bozuklukları, uyku ve iştah bozuklukları vb) yol açabilir.
DEPRESYON TEDAVİSİ NASILDIR ?
Depresyon tedavisi son zamanlarda daha kolay hale gelmiştir. Genellikle
ve çoğunlukla kullanılan tedavi yaklaşımı ilaç tedavisidir. İlaç
tedavisinede ''serotonin '' ve '' noradrenalin'' üzerinden etki yapan
antidepresan dedğimiz ilaçlar kullanılır. Aynı zamanda bilişsel
olumsuzlukları ve öğrenilmiş çaresizlik düşüncelerini gidermek ve tadaviyi hızlandırmak için psikoterapiye de ihtiyaç olabilir. Nedene
yönelik olarak psikososyal stres faktörlerinin de ortadan kaldırılması
süreç içerisinde iyileşmeyi hızlandıracaktır. Bu dönem içerisinde
kişinin hayatını mevcut depresyonun ez az şekilde etkilemesi için,
durumun bir psikiyatrist tarafından değerlendirilmesi ve vakit
geçirilmeden tedaviye başlanması önemli olabilmektedir.
Yazar: -
Yazar: Uzm.Dr.Sibel Mercan - populermedikal.com