ŞİZOFRENİ
ŞİZOFRENİ ve PSİKOZ KAVRAMI
Hayatımızın en büyük nimetlerinden biri şüphesiz akıldır. Aklımız
sayesinde gerçekleri çarpıtmadan kavrar ve ona uygun sonuçlar çıkarırız.
Şizofreninin de içinde bulunduğu psikozlar dediğimiz hastalıklarda
kişilerin gerçeği değerlendirmesi bozulur. Psikiyatrik hastalıklar
içinde sıklığı olarak % 3-5 arasında değişen şizofreni yıllar boyunca
insanların hem korktuğu hemde ilgi duyduğu bir hastalık olagelmiştir..
Bunun nedeni gizemli bir yaşam ve normal davranışların ötesine gitmekte
yatar sanırım.
Şizofrenlerde görülen belirtileri şu şekilde sıralamak mümkündür.
1-Hezeyanlar (Sanrı-Delusion) : Gerçeğin ötesinde kendi kafasında
kurduğu şeyleri gerçeklermiş gibi değerlendirme. İkna için makul
delillerle bile onları değiştirememe. Paranoid kıskançlık yada büyüklük
hezeyanları gibi.
2-Varsanılar (Halusination): Kulağına gaiblerden sesler gelmesi, gözüne
kimsenin göremediği varlıkların görünmesi burnuna kötükokular gelmesi
gibi.
3-Konuşma içeriğindeki acayiplikler: Kelime salatası yada anlamın
birbirinde kopup konuşmanın içeriğinde bir bütünlük olmaması durumu
vardır.
4- Garip davranış:Ortalık yere çişini yapma yada herkesin ortasında
masturbasyon yapmayı makul görme gibi yada hiç hareket etmeden uzun süre
kalma vs.
5-Kişinin yüzünde donuk bir duygu ifadesi varlığı, konuşmamam yada
kişinin herhangi bir olay karşısında duygu ifade edecek jest ve mimik
göstermemesi.
Sayılan belirtilerin hepsinin bir şizofrende olması gerekmez. İlk ikisi
var ise kişiye psikoz grubu hastalıklardan birisi var deriz. Bunlar
içerinde süre ve hastalığın şiddeti şizofreni demek için gerekir. 6
aydan daha uzun bir süre psikoz belirtileri gösteren hastalara şizofreni
diyebiliriz.
Şizofreni Tipleri
Şizofreni tanısı konulduktan sonra alt tiplere ayrılır. Tabloya hakim
olan belirtinin tipine göre yapılan alt tiplemelr hastalığın geleceği ve
nasıl olabileceği (prognoz) hakkında da ön kestirme yapmamıza yardımcı
olur. Bu tipleri kısaca şöyle sıralayabiliriz.
1. Paranoid tip Şizofreni: Bu tip şizofrenlerde hastalığın normal
insanlardan ayırdedilmesi oldukça zordur. Çünki kişilerde hezeyanları
doğrultusunda zaman zaman zaman yapabilecekleri davranış dışında etrafa
garip gelebilecek çok fazla belirti yoktur. Bir veya birkaç hezeyana ek
olarak sıklıkla kulağa gelen sesler vardır. Bu hastalar diğer şizofreni
alt tiplerinde olduğu gibi garip davranışlar garip konuşmalrda
bulunmazlar. Hatta bazen çevrelerinde hezeyanlarına inanan insanlar bile
bulunabilir. Şizofreninin bu tipi ile yine bir psikoz olan Hezeyanlı
Bozukluk çok sıklıkla karıştırılabilr.
2. Desorganize ( Dağılmış) Tip Şizofreni: Bu hastalar da dağılmış
konuşma ve dağılmış davranışlar görülebilir. Yani saçma sapan konuşmalar
yada etrafa saçma gelen davranışlar yaparlar. Yüzlerine bakılırsa donuk
bir yüz ifadesi yada mevcut durumu ile alakasız bir duygulanım
gösterirler. Yani ağlanacak şeye gülebilirler, gülünecek şeye
ağlayabilirler. Yada duygulanım ifadeleri anlamsız yere sık sık değişir.
3. Katatonik Tip Şizofreni: Şizofreninin bu tipinde hastalarda uzun süre
aynı garip postürde (duruş, vaziyet lama) duruşlar ve aşırı
hareketsizlikler, açıkca amaçsız olarak yapılan ve dış uyaranlardan
etkilenmeyen aşırı hareketler yada aşırı negativist davranmalar
olabilir. Bu tip Şizofreni hastaları karşısındaki insanın hareket ve
davranışlarını tekrarlaabilirler.
4. Farklılaşmamış Tip Şizofreni: Hasta muyene edildiğinde şizofreni
tanısı konur ancak yukarıdaki alt tiplerden hiçbirisi tam olarak
ayırdedilemezse bu tanı konur.
Psikoz belirtileri başladıktan sonra en az 6 ay devam etmesi gerekir ki
hastaya şizofreni tanısı konulsun. Eğer daha kısa süre geçti ise
hastanın tanısı tam olarak konmaz beklenir. ( Kısa psikotik bozukluk,
Şizofreni benzeri bozukluk vs)
Bazen şizofreni yaşanılan genel tıbbi bir duruma bağlı olarakta ortay
çıkabilir. Bunun ayrımını tam olarak yapmak mümkün değildir. Ancak
hastalıkla şizofreni arasındaki ilişki bilimsel olarak doğrulanırsa
bundan söz edilebilr.
Alkol ve madde kullanımına bağlı psikozlar ve şizofreni bundan sonraki
yıllarda sanırım daha fazla ortaya çıkacaktır.
Şizofreninin tedavisinde yeni çıkan ilaçlar büyük ufuklar açmıştır. Bu
ilaçların bazen yıllarca toplumdan kaçmış hastalara bile faydalı olduğu
görülmektedir. Tedavide ilaçlar ilk sırada gelir. Bu hastalık için
psikoterapilerin yeri neredeyse yok gibidir. Sosyal yardımlar ise
toplumsal uyumun daha iyi olmasını sağlar. Böylece şizofreni
hastalığının ortaya çıkardığı fiziksel ve sosyal yıkım çok daha uzun
sürede ve daha az ortaya çıkar.
Yazar: Rehberogretmen.com