UTANGAÇLIK HASTALIĞI
Yeni girdiğiniz bir iş ortamında, ayağa kalkıp
kendinizi tanıtmanız istendiğinde, yüzünüz kızarıyor, sesiniz titriyor
mu? Bu özelliklerinizi bildiğiniz için, kalabalık önünde konuşmanızı
gerektirecek durumlardan uzak duruyor, ancak tüm çabanıza rağmen boş
bulunup yakalandığınızda, bir iki laf edip sıranızı savıncaya kadar kan
ter içinde kalıyor musunuz?
Eğer böyleyse, sizde 'aşırı utangaçlık hastalığı' var demektir.
Toplumdaki her on kişiden birinin kapısını çalan bu hastalığa
yakalanmışsanız, büyük bir olasılıkla, kendinizi aşırı utangaçlık
krizlerinden koruyacak bazı önlemler de geliştirmişsinizdir. Henüz bir
çözüm yolu bulamadıysanız, başkalarının neler yaptığına, birlikte bir
göz atabiliriz.
Aşırı utangaçlıkla başetme yolları:
En sık başvurulan yollardan birisi alkol kullanımı. Bir çok kişi,
utangaçlığını alkolle eritmeye çalışıyor. Yapılan araştırmalar, aşırı
utangaç kişilerde, böyle olmayanlara göre en az iki kat daha yüksek bir
oranda alkolizme ve alkol kullanımının yol açtığı diğer sorunlara
rastlandığını gösteriyor.
Sık başvurulan bir diğer çözüm yolu, topluluk karşısında duyulan
sıkıntıyı azaltacak uyuşturucu maddelerin kullanılması. Bu kişilerin
yaklaşık yüzde onbeşi yaşamlarında en az bir kez bir uyuşturucu maddeye
bağımlı duruma geliyorlar.
Üçüncü bir yöntem, utangaçlık krizine yol açabilecek toplumsal
etkinlikleri tümüyle dışlayan bir yaşam tarzı geliştirmek. İş ve okul
ortamında ön plana çıkmayı ve kendini göstermeyi gerektiren durumlardan
uzak durmak, basit ve göze batmayacak işlere yönelmek bu yaşam tarzının
temel taktikleri arasında sayılabilir Böylece, aşırı utangaçlığınız
sürse de, bu sorunla yüzleşmekten kurtulmuş oluyorsunuz.
Ancak, her üç yöntem de küçümsenmeyecek bireysel kayıplara yol açıyor.
Alkolizmin ve madde bağımlılığının neden olduğu sorunlar herkes
tarafından biliniyor. Çok sayıda toplumsal etkinlikten uzak durmaya
dayalı bir yaşam tarzının sonucuysa, düşük toplumsal ve mesleki başarı
ve yalnızlık. Aşırı utangaç kişiler, içinde bulundukları toplumun
ortalamasına göre, daha düşük bir eğitim görüyor, daha az para kazanıyor
ve karşı cinse uzak durmalarına bağlı olarak, eş bulmakta daha fazla
güçlük çekiyorlar. Bu kişilerin yüzde otuza
yakın bir bölümü hiç
evlenmiyor ve tek başına yaşıyor.
Aşırı utangaçlığın tedavisi:
Eğer sorun yalnızca topluluk önünde konuşmakla sınırlıysa, genellikle,
kişiyi üç dört saatliğine aşırı utangaçlığın bedensel belirtilerinden
kurtaran ilaçlar kullanılıyor. Beta bloker adı verilen bu ilaçlar,
yaşanan içsel karmaşayı kalp çarpıntısı, soluk soluğa kalma, ses
titremesi ve yüz kızarması gibi yollarla dışa vuran sinirsel ileti
sistemini bloke ediyor. Beta blokerlerin sahne sanatçıları arasında
yaygın bir kullanımı olduğu biliniyor.
Utangaçlığı yok eden ilaç
Çekingenlik nedeniyle toplum içine çıkamayanlar ve bu yüzden sosyal
hayatları olmayanlara müjde. İngiltere'de piyasaya çıkan yeni bir hap,
utangaçlık ve çekingenlik gibi duyguları yok ederek insanların kendine
olan güvenini artırıyor.
The Sunday Times gazetesinin haberine göre,
Bristol ve Southampton üniversiteleri tarafından geliştirilen ve Smith
Kline Beecham şirketi tarafından pazarlanan ��Seroxat�� adlı ilaç,
beyindeki seratonin maddesini artırıyor. Bu da kişinin kendine güven
duygusunu kamçılayarak mutluluk hissi veriyor. Böylelikle kişi kendini
ifadede daha rahat davranıyor ve öteki insanlarla çok daha kolay ilişki
kuruyor.
Dr. Brian Goss, klinik vaka derecesinde utangaç kişiler üzerinde yapılan
testlerde ��Seroxat��ın çok başarılı sonuçlar verdiğini bildirdi.
Örneğin yabancılarla karşılaşma korkusu yüzünden evinden çıkmayan 29
yaşındaki Londralı bir kadın, ilacı aldıktan sonra cesaretini topladı ve
tamamen dışa açık bir kişilik kazandı. Şimdiye kadar hayatı
ıskalamasından yakınan genç kadın kaçırdıklarını telafi için her hafta
sonu erkek ve kız arkadaşlarıyla birlikte pub ve kulüplerden çıkmaz
oldu. Dr. Goss, mucize hapın 3 milyon utangaç insanın yaşadığı
İngiltere\'de yılda 1 milyar dolarlık talep yaratacağını söyledi.
Yazar: Doç. Dr. Levent METE